<?xml version="1.0"?>
<ownershipDocument>

    <schemaVersion>X0202</schemaVersion>

    <documentType>4</documentType>

    <periodOfReport>2006-01-06</periodOfReport>

    <notSubjectToSection16>0</notSubjectToSection16>

    <issuer>
        <issuerCik>0000726517</issuerCik>
        <issuerName>MERCHANTS BANCSHARES INC</issuerName>
        <issuerTradingSymbol>mbvt</issuerTradingSymbol>
    </issuer>

    <reportingOwner>
        <reportingOwnerId>
            <rptOwnerCik>0001220456</rptOwnerCik>
            <rptOwnerName>TUTTLE MICHAEL R</rptOwnerName>
        </reportingOwnerId>
        <reportingOwnerAddress>
            <rptOwnerStreet1>275 KENNEDY DRIVE</rptOwnerStreet1>
            <rptOwnerStreet2></rptOwnerStreet2>
            <rptOwnerCity>SOUTH BURLINGTON</rptOwnerCity>
            <rptOwnerState>VT</rptOwnerState>
            <rptOwnerZipCode>05403</rptOwnerZipCode>
            <rptOwnerStateDescription></rptOwnerStateDescription>
        </reportingOwnerAddress>
        <reportingOwnerRelationship>
            <isDirector>1</isDirector>
            <isOfficer>1</isOfficer>
            <isTenPercentOwner>0</isTenPercentOwner>
            <isOther>0</isOther>
            <officerTitle>President &amp; CEO Merchants Bank</officerTitle>
        </reportingOwnerRelationship>
    </reportingOwner>

    <nonDerivativeTable>
        <nonDerivativeTransaction>
            <securityTitle>
                <value>Common Stock</value>
            </securityTitle>
            <transactionDate>
                <value>2006-01-06</value>
            </transactionDate>
            <transactionCoding>
                <transactionFormType>4</transactionFormType>
                <transactionCode>M</transactionCode>
                <equitySwapInvolved>1</equitySwapInvolved>
            </transactionCoding>
            <transactionTimeliness>
                <value></value>
            </transactionTimeliness>
            <transactionAmounts>
                <transactionShares>
                    <value>25355</value>
                </transactionShares>
                <transactionPricePerShare>
                    <value>15</value>
                </transactionPricePerShare>
                <transactionAcquiredDisposedCode>
                    <value>A</value>
                </transactionAcquiredDisposedCode>
            </transactionAmounts>
            <postTransactionAmounts>
                <sharesOwnedFollowingTransaction>
                    <value>39929.19</value>
                </sharesOwnedFollowingTransaction>
            </postTransactionAmounts>
            <ownershipNature>
                <directOrIndirectOwnership>
                    <value>D</value>
                </directOrIndirectOwnership>
            </ownershipNature>
        </nonDerivativeTransaction>
        <nonDerivativeTransaction>
            <securityTitle>
                <value>Common Stock</value>
            </securityTitle>
            <transactionDate>
                <value>2006-01-06</value>
            </transactionDate>
            <transactionCoding>
                <transactionFormType>4</transactionFormType>
                <transactionCode>F</transactionCode>
                <equitySwapInvolved>1</equitySwapInvolved>
            </transactionCoding>
            <transactionTimeliness>
                <value></value>
            </transactionTimeliness>
            <transactionAmounts>
                <transactionShares>
                    <value>14524</value>
                </transactionShares>
                <transactionPricePerShare>
                    <value>23.85</value>
                </transactionPricePerShare>
                <transactionAcquiredDisposedCode>
                    <value>D</value>
                </transactionAcquiredDisposedCode>
            </transactionAmounts>
            <postTransactionAmounts>
                <sharesOwnedFollowingTransaction>
                    <value>25405.19</value>
                </sharesOwnedFollowingTransaction>
            </postTransactionAmounts>
            <ownershipNature>
                <directOrIndirectOwnership>
                    <value>D</value>
                </directOrIndirectOwnership>
            </ownershipNature>
        </nonDerivativeTransaction>
        <nonDerivativeHolding>
            <securityTitle>
                <value>Common Stock</value>
            </securityTitle>
            <postTransactionAmounts>
                <sharesOwnedFollowingTransaction>
                    <value>5892.7</value>
                </sharesOwnedFollowingTransaction>
            </postTransactionAmounts>
            <ownershipNature>
                <directOrIndirectOwnership>
                    <value>I</value>
                </directOrIndirectOwnership>
                <natureOfOwnership>
                    <value>By 401(k)</value>
                </natureOfOwnership>
            </ownershipNature>
        </nonDerivativeHolding>
    </nonDerivativeTable>

    <derivativeTable>
        <derivativeTransaction>
            <securityTitle>
                <value>March 1999 Option Plan</value>
            </securityTitle>
            <conversionOrExercisePrice>
                <value>15</value>
            </conversionOrExercisePrice>
            <transactionDate>
                <value>2006-01-06</value>
            </transactionDate>
            <transactionCoding>
                <transactionFormType>4</transactionFormType>
                <transactionCode>M</transactionCode>
                <equitySwapInvolved>1</equitySwapInvolved>
            </transactionCoding>
            <transactionTimeliness>
                <value></value>
            </transactionTimeliness>
            <transactionAmounts>
                <transactionShares>
                    <value>25355</value>
                </transactionShares>
                <transactionPricePerShare>
                    <value>15</value>
                </transactionPricePerShare>
                <transactionAcquiredDisposedCode>
                    <value>D</value>
                </transactionAcquiredDisposedCode>
            </transactionAmounts>
            <exerciseDate>
                <value>2001-03-18</value>
            </exerciseDate>
            <expirationDate>
                <value>2006-03-18</value>
            </expirationDate>
            <underlyingSecurity>
                <underlyingSecurityTitle>
                    <value>Common Stock</value>
                </underlyingSecurityTitle>
                <underlyingSecurityShares>
                    <value>25355</value>
                </underlyingSecurityShares>
            </underlyingSecurity>
            <postTransactionAmounts>
                <sharesOwnedFollowingTransaction>
                    <value>0</value>
                </sharesOwnedFollowingTransaction>
            </postTransactionAmounts>
            <ownershipNature>
                <directOrIndirectOwnership>
                    <value>D</value>
                </directOrIndirectOwnership>
            </ownershipNature>
        </derivativeTransaction>
        <derivativeHolding>
            <securityTitle>
                <value>Aug 1997 Option Plan</value>
            </securityTitle>
            <conversionOrExercisePrice>
                <value>18.5</value>
            </conversionOrExercisePrice>
            <exerciseDate>
                <value>1999-08-28</value>
            </exerciseDate>
            <expirationDate>
                <value>2007-08-28</value>
            </expirationDate>
            <underlyingSecurity>
                <underlyingSecurityTitle>
                    <value>Common Stock</value>
                </underlyingSecurityTitle>
                <underlyingSecurityShares>
                    <value>15150</value>
                </underlyingSecurityShares>
            </underlyingSecurity>
            <postTransactionAmounts>
                <sharesOwnedFollowingTransaction>
                    <value>15150</value>
                </sharesOwnedFollowingTransaction>
            </postTransactionAmounts>
            <ownershipNature>
                <directOrIndirectOwnership>
                    <value>D</value>
                </directOrIndirectOwnership>
            </ownershipNature>
        </derivativeHolding>
        <derivativeHolding>
            <securityTitle>
                <value>August 1998</value>
            </securityTitle>
            <conversionOrExercisePrice>
                <value>20.33</value>
            </conversionOrExercisePrice>
            <exerciseDate>
                <value>2000-08-20</value>
            </exerciseDate>
            <expirationDate>
                <value>2008-08-20</value>
            </expirationDate>
            <underlyingSecurity>
                <underlyingSecurityTitle>
                    <value>Common Stock</value>
                </underlyingSecurityTitle>
                <underlyingSecurityShares>
                    <value>13278</value>
                </underlyingSecurityShares>
            </underlyingSecurity>
            <postTransactionAmounts>
                <sharesOwnedFollowingTransaction>
                    <value>13278</value>
                </sharesOwnedFollowingTransaction>
            </postTransactionAmounts>
            <ownershipNature>
                <directOrIndirectOwnership>
                    <value>D</value>
                </directOrIndirectOwnership>
            </ownershipNature>
        </derivativeHolding>
        <derivativeHolding>
            <securityTitle>
                <value>August 1999 Option Plan</value>
            </securityTitle>
            <conversionOrExercisePrice>
                <value>17.5</value>
            </conversionOrExercisePrice>
            <exerciseDate>
                <value>2001-08-19</value>
            </exerciseDate>
            <expirationDate>
                <value>2009-08-19</value>
            </expirationDate>
            <underlyingSecurity>
                <underlyingSecurityTitle>
                    <value>Common Stock</value>
                </underlyingSecurityTitle>
                <underlyingSecurityShares>
                    <value>14495</value>
                </underlyingSecurityShares>
            </underlyingSecurity>
            <postTransactionAmounts>
                <sharesOwnedFollowingTransaction>
                    <value>14495</value>
                </sharesOwnedFollowingTransaction>
            </postTransactionAmounts>
            <ownershipNature>
                <directOrIndirectOwnership>
                    <value>D</value>
                </directOrIndirectOwnership>
            </ownershipNature>
        </derivativeHolding>
    </derivativeTable>

    <ownerSignature>
        <signatureName>Lisa Razo, POA</signatureName>
        <signatureDate>2006-01-10</signatureDate>
    </ownerSignature>

    <ownerSignature>
        <signatureName>Michael R. Tuttle</signatureName>
        <signatureDate>2006-01-10</signatureDate>
    </ownerSignature>
</ownershipDocument>
